Ramy sądowej oceny dowodów cyfrowych (J-DEAF)

Judicial Digital Evidence Assessment Framework (J-DEAF), czyli ramy sądowej oceny dowodów cyfrowych, to proponowana ustrukturyzowana metoda przeznaczona dla sędziów, adwokatów i innych przedstawicieli zawodów prawniczych, którzy muszą oceniać ustalenia informatyki śledczej oraz zeznania biegłych. W każdym wymiarze stawia pytanie, czy droga od danych cyfrowych do wniosku biegłego jest przejrzysta, metodologicznie rzetelna i wystarczająca do poparcia konkretnej tezy faktycznej, której wykazaniu ma służyć dany dowód.

J-DEAF to proponowane, niezwalidowane ramy badawcze będące w trakcie opracowywania. Nie stanowią uznanego standardu naukowego ani prawnie uznanego testu dopuszczalności dowodów.

1. Identyfikacja źródła
2. Pozyskiwanie
3. Integralność
4. Rzetelność metodologiczna
5. Interpretacja i alternatywne wyjaśnienia
6. Przejrzystość i niezależna weryfikacja
7. Znaczenie dowodowe

J-DEAF opiera się na uznanych zasadach kryminalistyki i prawa dowodowego. Poniższe porównanie ma charakter opisowy; nie oznacza twierdzenia, że J-DEAF zastępuje którekolwiek z tych opracowań, ma wobec nich nadrzędny charakter lub uzyskało poparcie ich twórców.

Hipotetyczny przykład edukacyjny

Dziennik serwera rejestruje pomyślne logowanie na konto o 02:14. Specjalista z zakresu informatyki śledczej w sposób rzetelny potwierdza zapis logowania: zdarzenie miało miejsce, a jego zapis zachowano w stanie nienaruszonym. Następnie specjalista opisuje aktywność na koncie: działania wykonane w ramach sesji. Przejście od tych obserwacji do przypisania do urządzenia — ustalenia, które urządzenie zainicjowało logowanie — wymaga dodatkowych dowodów i założeń. Dalsze przejście do przypisania do osoby — ustalenia, że konkretna osoba wykonała te działania — wymaga jeszcze więcej: dane uwierzytelniające mogą być współdzielone, dostęp do urządzeń mogą mieć inne osoby, a ponadto możliwy jest dostęp zdalny.

J-DEAF wymagałoby od przedstawiciela zawodu prawniczego wskazania na każdym etapie, który wymiar stanowi podstawę wnioskowania, jakie alternatywne wyjaśnienia pozostają możliwe oraz czy wniosek biegłego odnosi się do konkretnej tezy faktycznej, której wykazaniu ma służyć dany dowód.

Proponowane badania pilotażowe miałyby sprawdzić, czy ustrukturyzowane nauczanie tych ram poprawia zdolność przedstawicieli zawodów prawniczych do identyfikowania niepopartych dostatecznymi podstawami wniosków z badań kryminalistycznych, ograniczeń metodologicznych i alternatywnych wyjaśnień. Sprawdziany oparte na analizie przypadków, przeprowadzane przed nauczaniem i po nim, mogłyby służyć porównaniu oceny dowodów i formułowania pytań, z późniejszą oceną trwałości nabytej wiedzy.

Opracowanie projektu badania, rekrutacja uczestników, ocena etyczna tam, gdzie ma zastosowanie, oraz walidacja pozostają zadaniami na przyszłość. Korzyść edukacyjna jest hipotezą wymagającą sprawdzenia, a nie ustalonym wynikiem.

• Nie jest standardem badań kryminalistycznych i nie zastępuje wytycznych dotyczących praktyki specjalistów prowadzących takie badania.
• Nie jest zatwierdzonym przez sąd testem dopuszczalności dowodu oraz nie interpretuje ani nie zastępuje przepisów prawa dowodowego.
• Nie zostało empirycznie zwalidowane; jego wartość edukacyjna jest przedmiotem pytania badawczego.
• Nie uzyskało poparcia NIST, NIJ, SWGDE, żadnego sądu ani żadnej instytucji akademickiej.
• Nie jest przedstawiane jako jedyne w swoim rodzaju wśród wszystkich istniejących metodologii.

S.N.R-IQ — ilustracyjny prototyp przeglądu dowodów cyfrowych

Badacze i praktycy zainteresowani krytyczną oceną metodologiczną proponowanych ram są zaproszeni do kontaktu.